Cao niên chưa hẳn là trưởng lão

21 Tháng Mười Hai 201410:16(Xem: 2414)

CAO NIÊN CHƯA HẲNG LÀ TRƯỞNG LÃO
Quảng Tánh

blankỞ đời hay trong đạo, các bậc cao niên luôn được mọi người tôn trọng, cung kính. Nếu ai không tôn kính các bậc trưởng thượng, bô lão cao niên thì chắc chắn nhân cách người ấy có vấn đề. Nên “kính lão đắc thọ”, được thân gần phụng dưỡng và học tập kinh nghiệm của các bậc tiền bối là một phước báo lớn.

Như gừng càng già càng cay. Người già trải qua nhiều năm tháng của cuộc đời với bao kinh nghiệm vấp ngã, lầm lỗi thời trẻ nên chín chắn, chuẩn mực hơn. 

Với lại, tự thân họ cũng cảm nhận rõ việc gần đất xa trời nên hầu hết đều mong muốn được dọn mình cho thanh sạch, nhẹ nhàng để ra đi thanh thản.

Tuy nhiên, lão người nhưng chưa hẳn đã là già nhân cách. Một số người già trở nên tự mãn với tuổi tác, vị trí và quyền uy của mình. Một số khác thì bị bệnh tật hành hạ, tính tình thường hay thay đổi nên khó chịu. Đặc biệt, một số ít người già cũng bị ta thán “già không nên nết”, “già gân”.

Thì ra, tuổi tác rất quan trọng nhưng phẩm hạnh còn quan trọng hơn rất nhiều đối với nhân cách của một người. Nhất là trong nhà đạo thì phẩm hạnh đặc biệt được xem trọng. Chính phẩm hạnh và tuệ giác đã tạo nên tính cách trưởng lão chứ không phải là tuổi tác. Thế Tôn đã xác quyết điều này như tinh thần pháp thoại dưới đây:

“Một thời Phật ở thành La-duyệt, tại vườn trúc Ca-lan-đà cùng năm trăm đại chúng Tỳ-kheo.

Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp có vô số chúng vây quanh thì có một Trưởng lão Tỳ-kheo duỗi chân về phía Thế Tôn mà ngủ. Khi ấy, Sa-di Tu-ma-na vừa lên tám tuổi, cách Thế Tôn chẳng xa, ngồi kiết-già buộc niệm ở trước.

Thế Tôn xa trông thấy Trưởng lão Tỳ-kheo duỗi chân ngủ, lại thấy Sa-di ngồi ngay ngắn tư duy. Thế Tôn thấy rồi liền nói kệ:

Được gọi là Trưởng lão/Chưa chắc cạo tóc râu/Tuy tuổi tác lại lớn/Chẳng thoát khỏi hạnh ngu/Nếu có thấy pháp thật/Vô hại đối quần manh/Bỏ các hạnh uế ác/Đây gọi là Trưởng lão/Chưa hẳn xuất gia trước/Tu gốc nghiệp lành này/Phân biệt ở chánh hạnh/Nếu có người tuổi nhỏ/Các căn không thiếu sót/Đây gọi là Trưởng lão/Phân biệt chánh pháp hành.

Bấy giờ Thế Tôn hỏi các Tỳ-kheo:
- Các Thầy có thấy Trưởng lão này duỗi chân mà ngủ chăng?
Các Tỳ-kheo thưa:
- Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Chúng con đều thấy.
Thế Tôn dạy:

- Trưởng lão Tỳ-kheo này trong năm trăm đời hằng làm thân rồng. Nay nếu mạng chung sẽ sanh trong loài rồng. Vì sao thế? Vì không có tâm cung kính đối với Phật, Pháp, Tăng. Nếu có chúng sanh không có tâm cung kính đối với Phật, Pháp, Tăng, lúc thân hoại mạng chung đều sẽ sanh trong loài rồng. Các Thầy có thấy Sa-di Tu-ma-na mới tám tuổi, cách Ta chẳng xa, ngồi ngay ngắn tư duy chăng?

Các Tỳ-kheo thưa:
- Đúng vậy, bạch Thế Tôn!
Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Sa-di này sau bảy ngày sẽ được Bốn thần túc, và được pháp Tứ đế, tự tại ở Tứ thiền, khéo tu Tứ ý đoạn. Vì sao thế? Sa-di Tu-ma-na có tâm cung kính đối với Phật, Pháp, Tăng. Thế nên, các Tỳ-kheo! Hãy siêng năng cung kính Phật, Pháp, Tăng thêm. Như thế, các Tỳ-kheo, hãy học điều này.
Bấy giờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.
(Kinh Tăng nhất A-hàm, tập II, phẩm Tu đà, 
VNCPHVN ấn hành, 1998, tr.109)

Rõ ràng, lớn tuổi và đi trước ở trong nhà đạo cũng chưa nói lên được điều gì cả. Bậc Trưởng lão đích thực là người có nhân cách cao thượng của bậc Thánh, thành tựu Giới-Định-Tuệ. Người con Phật nên nhìn vào tự thân để xác định nhân cách và vị trí của mình, đó là cách ứng xử tuệ giác và chuẩn mực nhất. 

Ngày nay, để phù hợp với sự phát triển xã hội, Tăng-già cũng phương tiện lập ra các danh vị, chức phận để gánh vác và điều hành Phật sự, có phân biệt cao thấp thứ bậc rõ ràng nhưng ai cũng biết đó là hư danh, huyễn chức (Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng - Kinh Kim cương). Nếu ai không nhận ra điều này, lấy giả làm chơn thì có khi dâng trọn cả đời vẫn chỉ là “tương tợ Trưởng lão” mà thôi.

Mới hay, Giới-Định-Tuệ là thước đo tư cách Trưởng lão chính xác, chân thực nhất. Thường lấy gương Tam vô lậu học để soi chiếu lại mình và tự ứng xử, tiến thoái sao cho hợp với lương tâm và hoàn cảnh. Tự nhắc mình để không bị hư danh và huyễn chức đánh lừa. Tự thấy mình còn non kém để phấn đấu và tu dưỡng thêm may ra mới có thể dự phần vào hàng Trưởng lão.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
23 Tháng Ba 2018(Xem: 338)
18 Tháng Mười Một 2016(Xem: 1179)
24 Tháng Năm 2016(Xem: 1263)
Tôi muốn lý giải về 10 lời nguyện này. Trong kinh hoa nghiêm, Thiện Tài Đồng Tử trên con đừờng tìm Đạo gặp gỡ và tu tập qua 53 vị thày (biểu tượng 53 bước tu tập để thành Phật bằng con đường Bồ tát Đạo) Trãi qua tất cả từ những vị thày từ nhửng kỹ nữ ăn chơi tới những Bồ tát lớn nhât Vị thày đầu tiên là Văn Thù Bồ Tát , tượng trưng cho Căn bản trí- là cái trí căn bản nằm tiển ẩn trong mọi chúng sanh nhưng không hiển lộ vì bị ngăn che bởi nhửng nghiệp lực..Vị thày thứ 53 sau cùng là Phổ Hiền Bồ Tát (tượng trưng cho hậu đắc trí là cái trí hiểu và ứng dụng được căn bản trí để có thể độ được chúng sanh-ý niệm từ Duy thức học). Sự thể hiện của hậu đắc trí có thể cảm nghiệm từ lục độ bước qua thập độ- Lục độ là bố thí, trì giới,nhẫn nhục,tinh tấn,thiền định và trí huệ. Bước qua thập độ thêm phương tiện , nguyện , lực,trí…Ta thấy lục đệ lục độ là trí mà thập đệ thập độ cũng là trí.Nhưng sự khác nhau là giữa căn bản trí và hậu đắc trí.
28 Tháng Tư 2016(Xem: 1444)
Tỳ-kheo có một nghĩa là bố ma, làm cho ma phải khiếp sợ. Ma chướng trong đường tu rất nhiều, bên trong và bên ngoài, thường gọi là nội ma ngoại chướng. Nhưng kỳ thực, có người tu không làm cho ma khiếp sợ mà ngược lại sợ ma, đi theo và làm quyến thuộc của ma. Nghĩa là bên trong không hàng phục được phiền não, bên ngoài không qua được chướng ngại. Thời Phật tại thế, Tỳ-kheo Đề-bà-đạt-đa là một điển hình.
23 Tháng Ba 2016(Xem: 1442)
Không phải ngẫu nhiên mà Đức Phật xem việc gần gũi vua quan là nạn, và mạnh mẽ cảnh tỉnh chúng Tăng: “Gần gũi bậc vua chúa vương gia có mười việc phi pháp”. Phi pháp ở đây là không phù hợp với Chánh pháp, không giúp ích cho việc thành tựu mục tiêu phạm hạnh và giải thoát của hàng xuất gia.
22 Tháng Ba 2016(Xem: 1669)
Người xuất gia mang trên mình pháp tướng đầu tròn, áo vuông, nguyện hủy hình để khác biệt với thế thường, sống đời thoát tục. Chưa nói đến tâm giải thoát hay tuệ giải thoát vốn ẩn tàng, sâu kín bên trong, hãy xem các hình thức bên ngoài như uy nghi và ứng xử trong đời sống hàng ngày thì phần nào cũng biết được công phu của hàng xuất sĩ.
20 Tháng Giêng 2016(Xem: 2336)
Thường thì khi chưa thành tựu về một điều gì chúng ta cảm thấy không vui. Nhưng khi đã toại nguyện, đã có những gì mong ước thì cũng chỉ vui được một thoáng rồi qua nhanh. Thực chất thì chưa được hay đã được đều có nỗi khổ riêng, vì cái tâm mong muốn của con người dường như không có điểm dừng.
13 Tháng Giêng 2016(Xem: 1883)
Ai cũng biết xuất gia tu hành đúng Chánh pháp thì gieo trồng được nhiều công đức, phước báo. Nhưng thực tiễn thì không phải ai cũng được xuất gia, nên Thế Tôn mới trợ duyên cho hàng Phật tử tại gia phát tâm xuất gia gieo duyên, có thời hạn, ít nhất là một ngày đêm tập sự xuất gia như tu Bát quan trai chẳng hạn.
06 Tháng Giêng 2016(Xem: 2370)
Biện tài hay biện tài vô ngại là một trong những phẩm chất cần thiết của vị sứ giả Như Lai. Biện tài có nghĩa là tài hùng biện, biện luận tài giỏi, khả năng nói các pháp nghĩa một cách khéo léo trôi chảy, thuyết pháp lưu loát, có sức thuyết phục người nghe.
16 Tháng Mười Hai 2015(Xem: 2620)
Chúng ta sinh ra trong cõi Dục nên nghiệp tham ái là bản chất của con người. Ái dục, luyến ái nam nữ có vị ngọt, có sức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh mẽ.